LOGOS “RẮN NGẬM PHONG BÌ”

Một lần, cũng vì tôi chỉ còn biết mỗi việc hóng tivi mà đã nghe được và thấy ông Giáo sư Nguyễn Phú Trọng nói: “… Dân chủ đến thế là cùng”. Nếu đọc đúng, thì câu này có nghĩa là chúng ta đã đến “tận” (/chí: “chí thành” - chữ của Mạnh Tử) dân chủ!

Cụ Hồ nói “Dân chủ là để cho người ta được mở miệng” vậy là chúng ta đã được mở miệng. Tức là hết bị “bịt”. Tự do thì cấm thế nào được! Tất nhiên, tự do nói đây là tự do ý chí: “Chúa đã để cho ý chí được tự do; vì chỉ những gì tuân theo lý trí mới tự do” (John Milton). Tuân theo lý trí là quyền tự nhiên.

CHÚNG TA…

 

Có những phát ngôn từ lãnh đạo nước ta, thời gian qua, đáng chú ý hơn cả là những mệnh đề có những định ngữ thuộc về các đại từ “chúng ta” và tương đương.

“Nếu chúng ta sai thì chúng ta xin lỗi dân. Nếu dân sai dân phải chịu trách nhiệm trước pháp luật”.

Căn cứ vào văn cảnh chứa ngôn từ hay hoàn cảnh xuất hiện sự vật thì “chúng ta” và “dân” là những thực thể, mới nên việc “xin lỗi” và “chịu trách nhiệm pháp luật” là những việc khác nhau. “Những việc khác nhau thì không cùng đứng” (Hàn Phi).

NỠ NÀO “ĐẶNG CÁ QUÊN NƠM” (tiếp)

…

Nén lại tất cả các chiều không-thời gian trong một bài thơ vỏn vẹn hai mươi tám chữ, thì duy chỉ thơ tứ tuyệt mới có thể làm! Không nhẽ lại còn đi tìm định nghĩa cho nghệ thuật ẩn dụ như là phương thức chuyển nghĩa của từ nếu Tiếng reo còn có thể đem lại được điều gì khác ngoài tất cả các âm thanh đều được hợp nhất trong tiếng vang của nghĩa. Và khi người ta chỉ có thể đọc lên cái còn ẩn giấu sau tất cả những cái nói ra thì việc đi tìm ẩn ngữ trong Tiếng reo sẽ là diễn tiến của một giấc mơ bừng tỉnh. Tư duy thơ tiến triển liền mạch từ quá khứ như là ngữ pháp của giấc mơ về huyễn tưởng bonsai. Nghệ thuật truyền thống trong đó người nghệ sỹ không hề ký tên và đề ngày tháng ở một góc nào đó trong tác phẩm khiến nghệ thuật bonsai đã củng cố một cách kỳ diệu cho một quan niệm chỉ cái bây giờ mới là mãi mãi. Nếu có một cái gì đó không bao giờ hoàn thành (trong thời gian) cái đó là nghệ thuật bonsai! Bonsai là một thú chơi, mọi thời gian có đổi thay thì cũng chỉ là để phù hợp với vẻ ngoài của cây mà về cốt lõi vẫn y nguyên như thế. “Cây cao bóng cả” trong Tiếng reo được đôi bàn tay khéo léo của nghệ nhân sắp đặt như thế nào thì phần kết (hay hợp) của thơ cũng không cản trở những ý nghĩ sâu xa không dễ gì có thể nói ra…

NỠ NÀO “ĐẶNG CÁ QUÊN NƠM”

Ôi… Tiếng reo! Tiếng reo!

Đâu…, như là không phải!

“Tôi vui tôi sướng biết bao nhiêu

Tôi học “Mười bê” Nguyễn Gia Thiều

Nay đã trở nên người anh Cả

Cuộc đời vui bay bổng cánh diều”                              

chả là tiếng vang lên của từ nguyên đằng sau mỗi tiếng trong bài thất ngôn tứ tuyệt thì sẽ là gì để “khúc vui xin lại so giây cùng người” đây, minh định nên chân giá trị qua sự tương tác giữa các diễn ngôn như một cuộc đối thoại vô định.

GIẶC NGỒI SAU LƯNG… HAY LÀ VUA NUÔI ONG TAY ÁO

Người như Nguyễn Đức Kiên, nếu không có “nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng” thì có đâu dám bén mảng tới nhà Quốc hội, huống chi núp bóng Ba Đình, rồi mà cứ thế tuôn ra những lời ngu ngốc lại còn tỏ ra là… không nguy hiểm.        

“Tại sao cứ sợ ảnh hưởng của Trung Quốc tại các đặc khu. Tại sao ở Úc, Pháp, Mỹ... đều có Chinatown. Ở California mình có Little Saigon. Ở đó toàn người Việt, nói bằng tiếng Việt, thì bang California có lo ngại vấn đề an ninh quốc phòng hay không?”

Phân tâm học với “chính từ”

Cả mệnh đề “Nếu chúng ta sai, chúng ta nhận lỗi trước dân” lẫn mệnh đề “Nếu dân sai, dân phải chịu trách nhiệm trước pháp luật” đều đề cập đến những việc không chút tương đồng nên không thể đồng thời “cùng đứng”. Phải có ít nhất một sai nên cả hai sẽ cơ hồ như “Trạng chết thì Vua cũng băng hà”… Từ cũng xuất hiện trong ngữ cảnh đối chiếu “dưa gang đỏ đít” thì cà cũng thế  khiến cho chúng có cùng kết cục! Hai mệnh đề nếu hòa điệu mà không lâm vào “lưu đãng” thì “Xử lý chuyện của cải cần sửa lời nói cho chính đáng, cấm dân làm bậy, đó gọi là nghĩa”¹ coi như mất hết ý nghĩa thâm viễn của từ. 

Tiếng đồng vọng đến từ vô thức

1.     Haizzz/ “Bài văn lạ về Thánh Gióng…”

“Truyền thuyết kể lại thật ấn tượng khi Thánh Gióng ba tuổi chưa biết nói cười nhưng khi giặc Ân đến thì thoắt cái vươn vai để trở thành người lớn trong phút chốc, ngay sau đó thì đã dùng gậy sắt, cưỡi ngựa sắt uýnh tan giặc. Wow, thậm chí ông còn dùng cả bụi tre làm vũ khí! Xong xuôi thì thay vì ở lại để nhận huân chương Anh hùng, ông lại vội vã bay ngay lên trời, để lại một loạt fan và người hâm mộ ngơ ngác. Chắc là ông tuy thành người lớn nhưng tuổi vẫn trẻ con nên dễ ngượng trước đám đông, hoặc có thể ông ấy khiêm tốn và không mắc bệnh thành tích như người lớn bây giờ! Em hâm mộ ông, à… anh ấy lắm (mà sao trẻ thế họ lại cứ bắt gọi là ông nhỉ?)! Nếu anh ấy mà không bay mất chắc ối người hâm mộ sẽ chết mê chết mệt. Ôi, anh Gióng thật manly, thật cool – thần tượng của em!

Thưa Tướng Trương Giang Long (tiếp)

Quả là chúng ta đã chiến thắng Đế quốc Mỹ. Nhưng “Bây giờ nó đánh ta không được rồi thì nó dùng công cụ phương tiện này để nó gây sức ép với chúng ta” lại bao hàm rất nhiều tiền giả định để chứng tỏ chiến thắng là vấn đề của hiện tại (vả lại thời gian “ba thì” chỉ là ảo giác).

Khi nói: “Thế nếu mà chúng ta mà mạnh, quan hệ chúng ta với họ mà tốt thì đó lực lượng này nó đứng im, nó ngồi tại chỗ. Còn quan hệ chúng ta với họ mà có vấn đề gì đấy trục trặc, mục tiêu đặt ra, ý đồ của họ không đạt được, nhất định họ dùng lực lượng này làm cái ngòi nổ xung kích gây ra cái điểm nóng chống lại chúng ta” (CĐ), thì

Nhân một đảng viên "gạo cội" tự ra khỏi đảng, bàn lại về suy thoái (4)

Để khái niệm về Đảng luôn có nội dung hiện thực mỗi khi đề cập đến nó, người ta không thể không đề cập đến bộ phận ưu tú nhất với những gương mặt đặc trưng cho đời sống đạo đức: khổ hạnh và kỷ luật ở các cấp ủy viên.

Họ là những cá nhân tinh hoa trong một tổ chức gồm chỉ những người con ưu tú của giai cấp công nhân và cũng chỉ giai cấp ấy mới có đời sống tằn tiện và sinh hoạt nghiêm túc.

Nhân một đảng viên "gạo cội" tự ra khỏi Đảng, bàn lại về suy thoái (3 tiếp)

“Thắng lợi của công cuộc đổi mới xã hội ở Việt Nam” mở ra hy vọng công thức lý luận tóm tắt “xóa bỏ chế độ tư hữu” của chủ nghĩa Mác đã tìm thấy “cơ sở lịch sử” của nó mà vào thời Mác, Mác không thể nào có! Sự trở lại với Lê nin bằng “chủ trương thực hiện nhất quán và lâu dài chính sách phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần vận động theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa; đó chính là nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa”, thoạt nhìn thôi đã thấy bước chuyển dịch trong kiến trúc thượng tầng chính trị với chủ nghĩa tư bản nhà nước sẽ là một hình thức quá độ chính trị để thực hiện một cách thận trọng, có kế hoạch việc chuyển dịch nền tiểu sản xuất lên “đại công nghiệp theo hướng hiện đại”!

Nhân một đảng viên "gạo cội" tự ra khỏi Đảng, bàn lại về suy thoái (3)

Sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam, cùng với sự ấy là sự độc tôn lãnh đạo toàn diện xã hội Việt Nam mà không chia sẻ với bất cứ ai đã chứng tỏ điều gì, nếu không phải là chủ nghĩa Mác chưa từng, và mãi sẽ như vậy, là kinh thánh.

Vào nửa đầu của thế kỷ XIX, Châu Âu rung chuyển với những cuộc đấu tranh của lực lượng lao động công nghiệp chống toàn bộ chế độ sở hữu tư sản cùng thứ giáo dục quan phương.

Những cuộc đấu tranh ấy lúc đầu đã không được vấn an bởi lực lượng khoa học tự nhiên hùng hậu do nền sản xuất công nghiệp mang lại, trái lại nó đối lập lại với khoa học một lực lượng đang thực hiện sứ mệnh giải phóng sức sản xuất bằng việc thẳng tay đập phá các thiết bị sản xuất.

Nhân một đảng viên "gạo cội" tự ra khỏi Đảng, bàn lại về suy thoái (2)

Trái với “thịnh”, “suy” chỉ trạng thái ngày một sút kém so với trạng thái ban đầu. “Thoái” theo nghĩa trái với “tiến” là “lui” – di chuyển ngược trở lại phía sau, hướng về nơi/ điểm xuất phát.

Với nghĩa này, “lui” còn là “giảm” chẳng hạn, nạn tham nhũng đã lui, chẳng ai nói tham nhũng ổn định bao giờ trừ kẻ có học để ra làm quan. Mục đích học là để làm quan đó là suy thoái cũng như làm quan trước rồi mới đi học cách làm quan lại càng suy thoái sâu. Như thế, lui cũng còn là “lùi”, chẳng hạn Chủ tịch Quân ủy TƯ PLA Đặng Tiểu Bình tuyên bố “đạt mục đích” nên xuống lệnh rút quân khỏi Việt Nam (3/1979) thực chất là “lui quân” do bị quân và dân các tỉnh biên giới đã liên tục tiến đánh “đẩy lùi” các đợt tiến công ăn cướp của “bè lũ Bắc Kinh”.

Nhân một đảng viên "gạo cội" tự ra khỏi Đảng, bàn lại về suy thoái

Nếu viết bài để được đăng báo thì thế nào tôi cũng phải cố viết để được như thế này:

“Trong các văn kiện, Đảng ta đã nhiều lần cảnh báo sự suy thoái về tư tưởng chính trị. Nghị quyết T.Ư 4 khóa XI: Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay đã chỉ rõ ba vấn đề cấp bách, trong đó vấn đề cấp bách thứ nhất là suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống. Tuy nhiên, việc kiểm điểm theo tinh thần Nghị quyết T.Ư 4 chưa chỉ ra được bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên suy thoái về tư tưởng chính trị là ai, ở đâu. Đến Đại hội XII, Đảng ta tiếp tục nhận định tình hình suy thoái về tư tưởng chính trị diễn biến phức tạp, nhưng vẫn chưa chỉ rõ biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị là gì.

Nội chiến kiểu Mỹ

Cái trò đỏng đảnh như đàn bà của Đo Na Troang (Donald Trump) ấy thế mà lại hay. Hay đáo để chứ không thường! Giữa lúc xứ An Nam cố kỳ nèo xứ Cờ Hoa dón tay “khai ấn” cho bản đăng trình nền kinh tế thị trường bằng cách tham gia cho được TPP còn đang bị ngần ngừ, thì dân chúng lại được dịp khai tâm về một thiết chế chính trị nửa nạc nửa mỡ. Thành thử chẳng cần phải tuyên truyền giáo dục cao xa thông qua các thực thể với sự phân định rành mạch các chức năng cờ đèn kèn trống, dân chúng vẫn giác ngộ đầy đủ chủ nghĩa Mác đến bất ngờ!

Ý nghĩa của mẫu hình trong giáo dục mẫu hình ý nghĩa

1. Nói như Giáo sư Trần Đình Sử, “Nhiệm vụ của giáo dục không phải dạy những điều học sinh thích mà là làm cho học sinh thích những điều các em cần biết cho tương lai” là bởi sở thích học trò thì mênh mông trong khi những đáp ứng từ phía nhà trường thường có hạn.

Hơn thế, các trạng thái tình cảm là phi logic, bất chấp mọi quy tắc của lẽ phải thông thường. Người ta không thể bị thuyết phục để có được hay thoát ra khỏi được một trạng thái tình cảm nhưng tự do ý chí lại là thứ giúp con người có thể chế ngự được các cảm xúc và điều chỉnh phản ứng trước những khiêu khích của môi trường.

Không gian và thời gian/ Thống nhất thể và lỗi hệ thống

3. Khi “ngựa trắng không phải là ngựa” thì ngựa “nào” cũng là như vậy, “không phải là ngựa”. Nếu chỉ căn cứ không phải vào chức năng mà là tính hiệu quả thì bất nệ phải là “mèo trắng” hay “mèo đen” thậm chí chiếc bẫy sập cũng đều vai trò như nhau, bởi lũ chuyên “nghề” phá phách đâu phải là của để dành. “Biết được cái vốn không biết là nhờ theo tên gọi mà chọn” (Mặc tử) của chủ nghĩa logic kinh nghiệm chỉ áp vào mỗi khi “xem hình tìm ngựa”. Nó sở dĩ đáng tin là bởi đối với thực tại nó không đòi hỏi gì sự mẫn tiệp. Khi quả quyết “Chỉ cần có mệnh đề toán học đề cập tới thực tại chúng sẽ không đáng tin cậy. Chỉ cần chúng đáng tin cậy, chúng sẽ không đề cập đến thực tại”, Einstein muốn hàm ý rằng tính khả tín không hẳn cứ phải qua kiểm chứng!

Không gian và thời gian/ Thống nhất thể và lỗi hệ thống

2. Lấy cảm hứng từ một luận đề chứng minh trong “Bàn về tự nhiên” của triết gia Hy Lạp – người “không tắm hai lần trên cùng dòng sông”, Heraclitus: “Thế giới là một chỉnh thể bao gồm tất cả”; triết gia Đức thời Phục hưng Nicolaus Cudanmus quả quyết: “Mọi sự vật đều ở trong các mối quan hệ qua lại nào đó, thông qua những mối quan hệ này, tất cả cá thể đều kết hợp thành vũ trụ thống nhất và trong sự thống nhất tuyệt đối đó, tính đa dạng của thể thực tồn tại là do tự thân đơn nhất”.

Cả thế giới ở trong hạt cát

và thiên đường trong một đóa hoa

cái vô hạn trong lòng bàn tay bạn

vĩnh cửu thời gian chỉ đúng một giờ.

                       William Blake  (Những điềm báo trước ngây thơ)

Suy thoái với quy trình

“Tiềm năng” là từ loại chỉ về những trạng thái tồn tại còn chưa triển khai. Nó là thứ hiện tại tiềm ẩn/ chưa trở thành hiện thực. Về mặt nguyên nhân, thì tiềm năng có trước hiện thực nên không phải mọi tiềm năng đều trở thành hiện thực. Hoạt động của con người, suy cho cùng là những nỗ lực kiểm soát tiềm năng.

Để cho điều này xảy ra chứ không phải điều kia đều như nhau và hoàn toàn có thể!

“Hung tin”: Tẩy chay Viện Khổng Tử

Nho giáo sinh ra từ một xã hội theo thể chế nhà nước tông pháp đang trên bước cùng của sự suy vong và tan rã nghiêm trọng. Khổng Tử, người khởi xướng giáo phái này chỉ vì luyến tiếc cái đáng phải bị thay thế đã cố sức cổ xúy nó bằng việc ỷ y vào đạo đức “hiếu từ” mà trở nên cột trụ tinh thần của xã hội chuyên chế Phương Đông. Đạo đức chính trị Nho gia khiên cưỡng về nội dung, rối rắm về hình thức, cốt biện bác cho sự ngu trung. Điều này tuy đã đưa được triết học Nho gia lên địa vị triết học nhà nước nhưng cũng khiến cha đẻ thứ triết học đạo đức ấy chuốc lấy thân phận “chó nhà tang”.

Đàm đạo với Khổng tử

Canh ba: “Ngược chính” (tiếp)          

- Tâm trạng chung của các phái “Tân Nho” xưa nay cũng chỉ có bấy nhiêu: cấu tưởng nhân cách hóa cổ đế theo quy ước đạo thống! Điều giản dị mà ai cũng hiểu được: không thể có mới nếu nới cũ! Sáng tạo ra cái mới phải dựa vào cái gốc vốn có, cũng tức là khẳng định phải “trở về gốc”. Chẳng hạn, các nhà Tân Nho đại lục hiện đại Lương Thấu Minh, Trương Quan Mại, Hùng Thập Lực… vẫn coi hệ thống đạo Nho mà nhất là thuyết tâm tính là gốc của việc dựng nước và là cội nguồn sáng tạo cũng như là nền tảng văn hóa Đông Phương. Phương diện tâm lý, Nho gia là thứ